Nederland in Beweging! -tv

Stappenplan voor samenwerking bij televisiecoproducties

Cd-rom: Entertainment-Education- Een effectieve combinatie van amusement en voorlichting. Een gids voor communicatieprofessionals.

Samenwerkingsonderzoek multimediaproject Gezondheidsplein ‘Tussen wens en werkelijkheid’

Looptijd: 2009 - 2010

Ouders hebben een voorbeeldfunctie, maar ervaren regelmatig grote dilemma’s bij de opvoeding van hun kinderen rondom gezonde leefstijl keuzen. Uit onderzoek blijkt dat ouders ten aanzien van veel onderwerpen niet weten hoe ze het beste met hun kind kunnen omgaan. Daarnaast blijkt dat de vraag om hulp bij opvoeden stijgt.

Om de voorbeeldfunctie van ouders te versterken wordt onder de noemer Show, Talk and Act (STA) een interactieve methodiek ontwikkeld voor ouders van jonge gezinnen. Deze methodiek zal de ouders helpen om dilemma's en uitdagingen rondom gezonde leefstijl bij zichzelf en hun opgroeiende kinderen beter te leren herkennen, te bespreken en aan te pakken.

De STA-methode is gebaseerd op een combinatie van visualiseren (Show) benoemen (Talk) en veranderen (Act). De STA-methode maakt gebruik van videobeelden. Dit gebeurt binnen opvoedingsondersteuningsbijeenkomsten. Deze STA methodiek zal als pilot in een aantal regio’s worden uitgevoerd en onderzocht (zoals tijdens T-Party bijeenkomsten in Almere binnen het programma Gezond Gewicht, Gezonde Wijk Almere). De T-party is gebaseerd op de formule van de Tupperwareparty. Het is een huiskamerbijeenkomst, in een vertrouwde sfeer bij ouders thuis. De T-party wordt opgezet en uitgevoerd door een opvoedcoach.

De deelnemers aan de bijeenkomst verzorgen zelf het beeldmateriaal. Met een eenvoudige videocamera leggen ze alledaagse homevideobeelden vast van de omgang met hun kind. Tijdens de bijeenkomst worden ouders uitgenodigd om een compilatie van het beeldmateriaal van hun eigen leefsituatie en gezin te tonen. Van te voren kan er een thema bekend worden gemaakt, waardoor de ouders specifieke situaties kunnen vastleggen. Ouders van jonge kinderen leren via het oog van hun ‘eigen’ videocamera belemmerende en bevorderende factoren te identificeren rondom het opvoeden en realiseren van een gezonde leefstijl bij hun kinderen.

De zelfgemaakte videobeelden dienen als uitgangspunt voor de discussie onder ouders voor het formuleren van aanbevelingen en tips. Het accent ligt op het vergroten van de bewustwording van ouders van hun voorbeeldfunctie, het herkennen van aangrijpingspunten voor verandering en het vergroten van hun actiebereidheid en opvoedingsvaardigheden.

Het Centrum Media & Gezondheid is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en het pretesten van de STA methodiek.

Naar boven

Looptijd:1999 tot heden

Nederland in Beweging–tv is een sportief televisieprogramma dat sinds januari 2000 iedere werkdag 's ochtends (rond 09.00 uur) door Omroep Max (veerheen AVRO) op Nederland 1 wordt uitgezonden. Het programma bestaat uit een mix van beweegoefeningen, wetenswaardigheden en tips over een gezonde en actieve leefstijl en is speciaal voor oudere doelgroepen (55-plussers) ontwikkeld. Anno 2010 is het programma bezig met haar elfde uitzendseizoen. In de afgelopen 10 jaar van Nederland in Beweging!-tv zijn er verschillende formatieve onderzoeken uitgevoerd naar het programma.

Naar boven

Harde muziek is niet meer weg te denken uit discotheken en van poppodia en dance-events. Door deze harde muziek ontstaat echter bij veel bezoekers aanzienlijke gehoorschade.

De pilotcampagne Sound Effects had als doel deze gehoorschade te voorkomen. De campagne richtte zich op jongeren tussen de 16 en 30 jaar die minimaal twee keer per maand uitgaan naar een discotheek, poppodium, concert en/of een dance event. Plezier in het uitgaan en genieten van muziek staan hoog in het vaandel bij de doelgroep. Sound Effects probeerde jongeren bewust te maken van de blijvende schade die harde muziek teweeg kan brengen, zonder aan dat plezier te tornen.
 
Sound Effects bestond uit verschillende trajecten die elkaar versterken.
Het eerste traject richtte zich op jongeren die uitgaan en heette GO>OUT  PLUG>IN. Binnen dit traject werden jongeren uitgenodigd om zelf iets te doen aan het voorkomen van gehoorschade, door b.v. oordopjes te dragen en door niet te dicht bij de boxen te gaan staan. Dit werd gedaan door o.a. voorlichting te geven in de uitgaansgelegenheden en op dance-events, flyers te verstrekken en de informatieve websites www.gooutplugin.nl. Daarnaast is de internet-serie Sound ontwikkeld waarin naast liefde en ambitie een verhaallijn over gehoorschadepreventie is verwerkt (www.sound-soap.nl).

Traject 2 richtte zich op uitgaanslocaties. Er was een aantal trendsettende locaties in Amsterdam die meewerkte aan GO>OUT PLUG>IN. Met deze locaties werd een breed publiek bereikt (bezoekers van discotheken en clubs, danceliefhebbers en metal/rockliefhebbers:

Awakenings	Paradiso
P-60	Melkweg
Loveland	Jimmy Woo
ID&T*	The Powerzone
Q-dance*	Starlight (Nijkerkerveen)
* ID&T en Q-dance in samenwerking met Heineken Music Hall

In de uitgaanslocaties en -events werden oordopjes verkocht en gezocht naar aanpassingen ‘achter de schermen’. Het derde traject richtte zich op de media. Dit traject had tot doel het thema ´gehoorschade door te luide muziek´ op de publieke en politieke agenda te zetten.

Sound Effects was een zogenaamde pilot-campagne. Dat wil zeggen dat in deze campagne verschillende methodieken om de doelgroep te bereiken, werden uitgeprobeerd en onderzocht. De pilot-campagne was gericht op Amsterdam. Voor het onderzoek werd gewerkt met controlegroepen in Rotterdam. Het summatief onderzoek werd uitgevoerd door de faculteit Sociale Wetenschappen van de Universiteit Leiden. Het project is financieel mogelijk gemaakt door Zorgonderzoek Nederland, afd. Medische Wetenschappen (ZonMw).

Het Centrum Media & Gezondheid heeft Sound Effects opgezet, uitgevoerd en gecoördineerd in samenwerking met de GGD Amsterdam en diverse andere partners, waaronder de Nationale Hoorstichting. Tevens is er een linkage groep samengesteld van relevante intermediairen, waaronder de Belangenvereniging Dance en de Vereniging van Nederlandse Poppodia.

Naar boven

Uit onderzoek is gebleken dat een groot deel van de jongeren tussen de tien en veertien jaar (tweederde van de onderzochte groep van 800 jongeren) televisie en jongerentijdschriften zien als belangrijke bronnen van informatie als het gaat om liefde, seks en relaties. Toch wordt er in voorlichtings- en lesmaterialen zelden verwezen naar de representatie van deze onderwerpen in de media.

Naar aanleiding van de resultaten van onderzoeken onder jongeren op het gebied van media educatie en gezondheidscommunicatie, uitgevoerd in drie verschillende landen (Groot-Brittannië, Spanje en Nederland), is het MediaRelate project ontstaan. Tijdens het MediaRelate project is lesmateriaal ontwikkeld over de wijze waarop liefde, seks en relaties worden geportretteerd in de media. Dit materiaal is vervolgens geëvalueerd op diverse scholen. Het lesmateriaal is bedoeld voor jongeren tussen de twaalf en vijftien jaar en kan zowel in het onderwijs als in informele settings ingezet worden.

Op de website van het project (www.mediarelate.org) is het Engelse lesmateriaal gratis te downloaden. Ook vindt u reacties van docenten en leerlingen op het gebruik van het materiaal, meer informatie over het onderzoek dat ten grondslag ligt aan het project en verdere contactgegevens.

Naar boven

In het onderzoeksproject Gezondheid in Beeld is er gekeken naar de representatie van 'gezonde' seksualiteit in populaire jongerenseries. Onder gezonde seksualiteit wordt verstaan: 'de mogelijkheid om te genieten van seksualiteit zonder zichzelf of anderen op een somatische, emotionele of sociale wijze te beschadigen' (Soa Aids Nederland).

Aan de hand van een analyseschema zijn de series Goede tijden, Slechte tijden, Onderweg naar morgen, Costa! en Najib en Julia systematisch bekeken en zijn er 14 dramalijnen geselecteerd. De 14 verhaallijnen zijn vanuit drie perspectieven bestudeerd. In de eerste plaats zijn ze door gezondheidswetenschappers geanalyseerd om de voorlichtingskundige potentie van de verhaallijn in kaart te brengen. Vervolgens zijn er interviews gehouden met de scriptschrijvers van deze series en met vijftig jongeren tussen 13 en 19 jaar die ieder hun kijk op het verhaal hebben toegelicht. Het doel van dit onderzoek is het creëren van een gezamenlijk referentiekader voor het schrijven van Entertainment-Education televisieseries in de toekomst.

Naar boven

Om een goed en succesvol Entertainment-Education (televisie)project te ontwikkelen, is het noodzakelijk dat er op een constructieve manier wordt samengewerkt tussen de ‘entertainers’ (de schrijvers, regisseurs en producenten) en de ‘educators’ (de voorlichters en de communicatiedeskundigen). Tijdens het traject van het opstarten tot het produceren en uitvoeren van het televisieproject, zijn diverse mensen met verschillende deskundigheden betrokken. Deze samenwerking verloopt niet altijd even vlekkeloos. In de praktijk doen zich vaak situaties voor die voor moeilijkheden zorgen.

Om te voorkomen dat tijdens dergelijke samenwerkings-trajecten telkens dezelfde problemen moeten worden opgelost, is er een stappenplan ontwikkeld dat het proces kan vergemakkelijken. Bij het ontwikkelen van het stappenplan zijn experts van beide werelden ingeschakeld om hun ervaringen uit de praktijk hier in op te kunnen nemen.

Het Centrum Media en Gezondheid is verantwoordelijk voor het opzetten en uitvoeren van het onderzoek dat heeft geleid tot het stappenplan. Het onderzoek werd financieel mogelijk gemaakt door ZonMw.

Naar boven

Om de theoretische principes van de Entertainment-Education strategie naar de praktijk te vertalen, is de cd-rom Entertainment-Education ontwikkeld. Tijdens het ontwerptraject zijn de toekomstige gebruikers van de cd-rom op verschillende momenten ingeschakeld om ervoor te zorgen dat het uiteindelijke ontwerp zo goed mogelijk zou aansluiten op hun wensen en informatiebehoeften.

De cd-rom Entertainment-Education bevat een breed overzicht van zowel de theoretische als de praktische kanten van de Entertainment-Education strategie. Wetenschappelijke gedragstheorieën, een praktisch stappenplan voor samenwerking bij televisie-coproducties, een overzicht van ethische dilemma’s rondom persuasieve communicatie, suggesties voor geschikte onderzoeksmethoden, videofragmenten van populaire televisieseries uit het heden en het verleden en een computerspel waarbij de strijd tegen bacteriën wordt aangegaan, zijn voorbeelden van de onderwerpen die op de cd-rom behandeld worden.

Naar boven

In 2001 werd de eerste aflevering van het televisieprogramma ‘Gezondheidsplein’ uitgezonden door de AVRO. Door actuele onderwerpen rondom gezondheid en leefstijl te behandelen, werd met dit programma geprobeerd de doelgroep (vrouwen van 40 jaar en ouder) te helpen hun eigen gezondheid en die van hun naasten te bevorderen. Naast dit televisieprogramma bestond het project Gezondheidsplein uit een internetsite en informatieblokken op de radio en in publieksbladen. In dit project werd samengewerkt door de AVRO, het Ministerie van VWS, Medical Multi Media, VNU / Medical Media en enkele inhoudelijke veldorganisaties.